Kable są jednym z krytycznych komponentów instalacji zarówno telewizji naziemnej jak i satelitarnej. To właśnie od nich w dużym stopniu zależy m.in. poziom odbieranego sygnału. Warto więc nieco uważniej się im przyjrzeć, tym bardziej, że raz położone kable najczęściej używa się latami.

W przypadku instalacji telewizyjnych stosuje się najczęściej kable koncentryczne o oznaczeniu RG-6 i w niniejszym opracowaniu poprzez „kabel” rozumiem kabel RG-6.

Budowa kabla

Kabel typu RG-6 to typowy kabel koncentryczny (współosiowy) o rezystancji 75 Ohm. Jest on zbudowany z:
- żyły środkowej (miedź lub stal miedziowana)
- dielektryka (spieniony polietylen: fizycznie lub chemicznie)
- folii (aluminium)
- oplotu (aluminium z dodatkami)
- powłoki zewnętrznej kabla (np. PE, PVC, żelowana)
W niektórych kablach oplot znajduje się pomiędzy dwiema warstwami folii. Istnieją także kable, które posiadają folię miedzianą. Wtedy oplot także wykonany jest z miedzi. Dlaczego? Z tego samego powodu, dla którego nie powinno się łączyć w instalacjach elektrycznych drutów aluminiowych z miedzianymi, czy w instalacjach grzewczych rur miedzianych z aluminiowymi kaloryferami itp.

Zacznijmy od najbardziej zewnętrznej części kabla czyli jego powłoki zewnętrznej. Jej głównym zadaniem jest niedopuszczanie wilgoci do wnętrza kabla. Ten element składowy kabla wykonany jest najczęściej z polietylenu (PE) lub polichlorku winylu (PVC). Należy pamiętać o tym, że kable „PE” przeznaczone są przede wszystkim do układania na zewnątrz pomieszczeń, podczas gdy te w wersji „PVC” powinno się stosować wewnątrz pomieszczeń zamkniętych (podczas pożaru PE wydziela agresywne dymy), istnieją także powłoki żelowane (do bezpośredniego układania w ziemi) oraz z tworzyw bezhalogenowych.

Folia aluminiowa i oplot stanowią „ekran kabla”, którego zadaniem jest niedopuszczanie do przedostawania się obcych sygnałów (zakłócających normalną pracę) w tor sygnałowy kabla. Dlaczego jest to takie ważne? Pomiędzy konwerterem a odbiornikiem satelitarnym dane przesyłane są w paśmie 950-2150MHz. Nie jest to autonomiczne pasmo, tzn. także inne urządzenia mogą pracować na danych częstotliwościach (m.in. telefony bezprzewodowe). Jeśli ekranowanie kabla jest niedostateczne, obce sygnały mogą zakłócać odbiór niektórych transponderów (np. tego z DSF z Astry 19,2E)

Istotnym parametrem określającym jakość wykonania ekranu kabla jest skuteczność ekranowania wyrażana w decybelach [dB]. Czasami producenci zawyżają parametry kabli na swoją korzyść, dlatego należy pamiętać, aby nie tylko patrzeć w karty katalogowe, ale i także przyjrzeć się samemu kablowi.
atrząc na parametry techniczne w/w kabli różnica jest niewielka. Za to cena CTF-113 jest niemal 3x większa od ceny zwykłego RG-6U. Nie jest zbiegiem okoliczności, że folia aluminiowa na RG-6U odchodzi od dielektryka – w CTF-113 jest ona do niego przyklejona.
Dielektryk oddziela żyłę środkową od ekranu. Najczęściej jest wykonany ze spienionego PE: fizycznie lub chemicznie. Metoda spieniania dielektryka jest ważna. Dielektryki spieniane fizycznie zawierają zamknięte pęcherze powietrza. Dielektryki spieniane chemiczne posiadają strukturę kapilarną (włoskowatą) przez co są bardziej podatne na transport wody i wilgoci. Jak wykazały badania wpływ typu dielektryka na tłumienie kabla jest bardzo duży. Tłumienie kabli z dielektrykiem spienianym chemicznie może wzrosnąć z czasem nawet o 60% dla częstotliwości 860MHz, podczas gdy w analogicznej sytuacji tłumienie kabla z dielektrykiem spienianym fizycznie wzrośnie maksymalnie o 5%.

Żyłą środkową przesyłany jest sygnał. Zarówno przekrój żyły jak i materiał, z którego jest wykonana żyła mają wpływ na jego tłumienie. W przypadku instalacji satelitarnych najczęściej stosuje się kabel z żyłą miedzianą o średnicy 1mm.




Tłumienie

Tłumienie jest jednym z ważniejszych parametrów kabla. Rośnie ono wraz ze wzrostem częstotliwości i reprezentuje straty w przesyłanym sygnale.

W kartach katalogowych tłumienie jest wyrażane w dB/100m. Czyli jeśli kabel przy danej częstotliwości ma tłumienie rzędu 24dB/100m, a ułożone zostało 33m. to oznacza to, że ten odcinek kabla tłumi przesyłany sygnał o 6 dB.

Definiując 1dB jako 20log(U1/U2) (gdzie U1 i U2 oznaczają poziomy napięcia) łatwo można obliczyć, że 6 dB tłumienia powoduje dwukrotny spadek poziomu sygnału.

Tłumienie kabli podaje się zazwyczaj dla kilku charakterystycznych częstotliwości. Należy pamiętać o tym, że częstotliwości do 862MHz odpowiadają naziemnemu radiu i telewizji, podczas gdy pasmo 950-2150 MHz służy do przesyłania sygnału telewizji satelitarnej.

Często operuje się pojęciem kabla do instalacji satelitarnej – jest to zazwyczaj kabel o dość niskim tłumieniu w paśmie satelitarnym. Nie oznacza to jednak, że nie można do tego typu instalacji używać kabli o większym tłumieniu. Jednak w tym przypadku kluczową rolę gra długość ułożonego kabla.

Z różnych względów czasami w kartach katalogowych podane jest tłumienie dla nieco innych częstotliwości niż np. dla innego kabla.

Układanie kabli

Nawet najlepszy kabel jest niewiele wart jeśli zostanie położony w nieodpowiedni sposób. Dlatego proponuję wziąć do siebie poniższe rady:
- nie należy zaginać/załamywać kabli – promień zgięcia powinien wynosić co najmniej pięciokrotność średnicy kabla
- nie należy kłaść kabli równolegle do kabli elektroenergetycznych bezpośrednio obok siebie. Jeśli jest to konieczne, to należy zachować odległość co najmniej 10cm między nimi.
- należy zwracać uwagę na to aby nie pociąć powłoki zewnętrznej kabla podczas jego układania
- jeśli kable mają być kładzione pod tynkiem/ płytą gipsową etc., to należy umieścić je w rurkach.
- na zewnątrz pomieszczeń należy przymocowywać kable np. za pomocą uchwytów kablowych, czy opasek kablowych (istnieją także w wersji odpornej na promieniowanie słoneczne) – nie tylko ze względów estetycznych.
- jeśli kabel nie chce się ułożyć tak jak tego chcemy/ wystaje etc. to nie pomagamy mu młotkiem zmienić zdanie
- to samo tyczy wciągania kabli. Jeśli wciągając kabel poczujesz opór, to nie ciągnij dalej na siłę, tylko sprawdź co spowodowało ten opór
- w przypadku układania większej ilości kabli dobrym nawykiem jest opisywanie ich – jest to sporym ułatwieniem podczas lokalizacji ewentualnych uszkodzeń w instalacji